(در تهیه این نوشتار نام منابع ذکر گردیده است لذا استفاده از این مقاله با ذکر و لینک سایت بوم سا بلامانع است.)
Pollutant Standards Index) PSI) شاخص استاندارهای آلایندگی
براساس قانون هوای پاک ایالات متحده،سازمان حفاظت محیط زیست این کشور(USEPA) در سطح ملی موظف به تهیه شاخص یکپارچه کیفیت هوا به منظور ارائه گزارش کیفیت آن می باشد.در سال ١٩۷۶،USEPA این شاخص را تهیه و سپس آن را با نام شاخص استانداردهای آلایندگی (PSI) برای استفاده جوامع محلی و ایالتی در سراسر آن کشور معرفی نمود.
شاخص استانداردهای آلایندگی (PSI)اطلاعات مربوط به غلظت آلاینده ازن در سطح زمین، ذرات معلق، مونواکسیدربن، دی اکسید گوگرد و دی اکسید نیتروژن را فراهم می کند. در حال حاضر شاخص PSI در سطح بین المللی به تصویب رسیده و در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرد تا مردم و رسانه ها را به طور روزانه در جریان وضعیت آلاینده های هوا قرار دهد. گزارش روزانه باید دربرگیرنده موارد ذیل باشد[۵]:
· منطقه مورد گزارش
· دوره گزارش
· آلاینده بحرانی
· زیر شاخص آلاینده بحرانی
· توصیف شاخص بر اساس جدول شرح ارقام
شاخص استانداردهای آلایندگی (PSI) - به عبارتی شاخص کیفیت هوا - به صورت عددی در مقیاس ٠ تا ۵٠٠ گزارش می شود. اعداد این شاخص مردم را قادر به تعیین سطح آلودگی هوا در یک محل خاص در حد خوب، ناسالم ، خطرناک و یا حتی بدتر می نماید. جدول زیر معیارهای این شاخص را در کشور ایران نشان می دهد:
|
شاخص استانداردهای آلایندگی(PSI) |
|
طبقه |
خوب |
سالم |
ناسالم |
بسیار ناسالم |
خطرناک |
|
مقدار شاخص |
50-0 |
100-51 |
200-101 |
300-201 |
> 300 |
|
آلاینده |
دامنه غلظت |
|
CO |
5/4-0 |
9-5/4 |
15-9 |
30-15 |
> 30 |
|
NO2 |
-- |
-- |
-- |
6 – 2/1 |
> 2/1 |
|
O3 1-hour |
0 – 06/0 |
06/0 – 12/0 |
12/0 – 20/0 |
20/0 – 40/0 |
> 40/0 |
|
PM 10 |
50-0 |
150-50 |
350-150 |
420-350 |
> 420 |
|
SO2 |
03/0-0 |
14/0-03/0 |
30/0-14/0 |
30/0 – 60/0 |
> 60/0 |
|
آلاینده ها |
|
CO |
منوکسید کربن |
قسمت در میلیون |
|
NO2 |
دی اکسید نیتروژن |
قسمت در میلیون |
|
O3 1-hour |
ازن (متوسط غلظت 1 ساعته) |
قسمت در میلیون |
|
O3 8-hour |
ازن (متوسط غلظت 8 ساعته) |
قسمت در میلیون |
|
PM 10 |
ذرات معلق (ذرات کمتر از 10 میکرون) |
میکروگرم بر متر مکعب |
|
SO2 |
دی اکسید گوگرد |
قسمت در میلیون |
Air Quality Index)AQI) شاخص کیفیت هوا
شاخص کیفیت هوا (AQI)،نسخه ارتقاء یافته شاخص استانداردهای آلایندگی (PSI)، یک سیستم یکنواخت توسعه یافته توسط سازمان حفاظت
محیط زیست ایالات متحده (USEPA) می باشد و می تواند اطلاعات روزانه در مورد کیفیت هوا را در اختیار عموم مردم قرار دهد. در ماه ژوئن سال ٢٠٠٠، سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده(USEPA) شاخص استانداردهای آلایندگی (PSI) را بروز نموده و نام آن را شاخص آلودگی هوا (AQI) گذارد. شاخص آلودگی هوا (AQI) به تشریح تأثیرات سطوح مختلف آلودگی هوا به سلامت عمومی و به اقدامات احتیاطی در هنگام افزایش میزان آلودگی هوا به حد ناسالم می پردازد. شاخص آلودگی هوا (AQI) شامل طبقه بندی جدید خطر سلامت ( ناسالم برای گروه های حساس) و آلاینده دیگر (ذرات زیر دو و نیم میکرن(PM 2.5)) می باشد.
تذکر: ظاهراً بعلت همزمانی بکارگیری این دو شاخص در بعضی ایستگاههای سنجش آلودگی موجود در سطح شهرهای کشور،تفکیک این دو اندکی آمیخته با ابهام می باشد ولی طبق اظهارات متولیان امر جایگزینی های لازم شاخص AQI به جای PSI انجام شده است و در آینده ای نزدیک رسماً و بطور کامل اعمال خواهد شد.
این شاخص پنج معیار اندازه گیری آلاینده های هوا (ذرات معلق،دی اکسید سولفور ، مونوکسید کربن، دی اکسید نیتروژن،و ازن) را محاسبه نموده و غلظت آلاینده هوا را تبدیل به یک عدد در مقیاس ٠ تا ۵٠٠ مینماید .فواصل در مقیاس AQI مربوط به اثرات بهداشتی و سلامت بالقوه غلظت روزانه هر یک از این پنج آلاینده می باشد .مهمترین عدد در این مقیاس ١٠٠ است. چنانچه سطح AQI بیش از ١٠٠ باشد بدان معنی است که در یک روز مشخص، آلایندگی در محدوده ناسالم قرار گرفته است و چنانچه سطح آن ١٠٠ یا پایین تر باشد یعنی میزان آلایندگی در محدوده سالم قرار دارد.
لازم به ذکر است که هم اکنون در کشورهای اروپائی ذرات آلاینده زیر یک میکرون(PM1) نیز بعنوان آلاینده ها مدنظر می باشد و در آینده ای نزدیک بعنوان یک معیار جدید در شاخص AQI مورد سنجش قرار خواهد گرفت.
جدول زیر توسط USEPA برای شناسایی اثرات بهداشتی و سلامت مرتبط با سطوح مختلف آلودگی هوا تهیه شده که همراه با ارائه راه کارهای احتیاطی هنگام آلودگی هوا در محدوده های ناسالم می باشد.ارزش شاخصها علاوه بر محدوده اعداد،توسط رنگها نیز از هم تفکیک شده و مشخص تر گردیده اند.(این جدول اکنون در سطح بین المللی و از جمله در کشور ایران مورد استفاده قرار می گیرد)
|
ارزش شاخص |
وضعیت بر اساس AQI |
اثرات مخرب برروی سلامت |
|
|
0-50 |
خوب |
کیفیت هوا رضایت بخش بوده و آلودگی هوا کم یا بی خطر است |
|
|
51-100 |
متعادل (سالم) |
کیفیت هوا قابل قبول است، با این حال، برای برخی از آلاینده ها ممکن است برای تعداد بسیار کمی از افراد که بطور غیر منتظره ای نسبت به آلودگی هوا حساس هستند اندکی مشکل ساز باشد . |
|
|
101- 150 |
ناسالم برای گروه های حساس |
تشدید خفیف علائم در میان افراد مستعد. عموم مردم به احتمال زیاد تحت تاثیر قرار ندارد . |
|
|
200-151 |
ناسالم |
سلامتی همه مردم در معرض تهدید قرار دارد، گروه های حساس ممکن است با عوارض جدی تری مواجه شوند |
|
|
201-300 |
بسیار ناسالم |
هشدار
عموم مردم به احتمال زیاد با عوارض جانبی آلودگی هوا مواجه می شوند. |
|
|
|
301-500 |
خطرناک |
شرایط اضطراری برای سلامتی عموم مردم |
|
منابع:
١. http://airnow.gov/index.cfm?action=pubs.factsht
٢. http://scorecard.goodguide.com/env-releases/def/cap_psi.html
٣. http://en.wikipedia.org/wiki/Pollutant_Standards_Index
۴. http://airnow.gov/index.cfm?action=aqibasics.aqi
۵. http://www.doe.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=bb8169f3-178a-4faf-a720-67461fde268e