صفحه نخست  نسخه چاپی  ارسال به دوستان 
هشدارهای یک تحقیق درباره تاثیر آلودگی هوا بر زنان باردار
نتایج یک پژوهش حاکیست به رغم تبلیغات وسیع رسانه‌های عمومی درخصوص آلودگی هوای شهر تهران هنوز هم بسیاری از افراد در برابر آثار نامطلوب آلودگی هوا رفتار نادرستی دارند.
به گزارش سرویس پژوهشی ایسنا، تاثیر آلودگی هوا بر سلامت انسان یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بهداشتی و یک معضل جهانی است؛ بطوریکه در مناطقی همچون آمریکا، کانادا و چین میزان آلودگی بعضی شهرهای آن چند برابر حد مجاز است.

مطالعات گوناگونی در سراسر دنیا ارتباط آلودگی هوا را با پیامد‌های نامطلوب بارداری همانند زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد، مسمومیت بارداری و محدودیت رشد داخلی رحمی نشان داده‌اند که هر یک از این پیامد‌های نامطلوب با طیف وسیعی از عوارض نوزادی، کودکی و بزرگسالی همراه هستند و هزینه‌ی زیادی را به سیستم بهداشتی درمانی تحمیل می‌کنند.

شهر تهران با این‌که فقط 22 درصد از مساحت کشور را در برگرفته ولی در حدود 10 درصد از جمعیت کل کشور (حدود 7.7 میلیون نفر) را در خود جای داده است و به علت شرایط جغرافیایی خاص به‌عنوان یکی از آلوده‌ترین شهرهای دنیا شناخته شده و طیف وسیع آلاینده‌های موجود در هوای آن موجبات عوارض جدی برای ساکنان این شهر شده است.

بررسی‌ها نشان داده است که کیفیت هوای این شهر نسبت به سالیان قبل بدتر شده و در وضعیت بسیار وخیمی از نظر حفظ سلامتی افراد به خصوص گروه‌های حساس قرار دارد که در این زمینه زنان باردار و جنین آنها به علت تغییرات فیزیولوژیکی که طی بارداری رخ می‌دهد از جمله گروه‌های حساس نسبت به آلودگی هوا هستند. به همین علت محققان معتقدند که در دوران بارداری باید از مواجهه با آلودگی هوا جلوگیری شود.

محققان بر این باورند از آنجایی‌که تغییر رفتار به عنوان پایه و اساس بسیاری از مخاطرات مرتبط با سلامتی است، به عنوان یکی از راهکارهای موثر نیز د‌رخصوص کاهش مواجهه با آلودگی هوا به جهت کاهش عوارض ناشی از آن توصیه شده است.

الگوی مراحل تغییر رفتار مرتبط با سلامتی به عنوان یک مدل بر آمادگی یا تلاش فرد جهت تغییر و پیشرفت به سمت رفتارهای سالم است. این الگو از آن جهت دارای اهمیت است که نشان‌دهنده‌ی رخداد تغییر در طی مراحل مختلف پنج‌گانه بوده و گویای آن است که افراد در هر مرحله به مداخله‌های متفاوتی نیاز دارند. اولین مرحله پیش‌تفکر است. در این مرحله شخص به تغییر رفتار در شش ماه آینده می‌اندیشد. دو دسته افراد در این گروه جای می‌گیرند: اول، افراد بی‌اطلاع یا دارای اطلاع ناچیز، که از پیامد رفتار آگاهی ندارند و دوم، افرادی که تغییر را تجربه کرده‌اند ولی در گذشته دچار شکست شده‌اند، این افراد نسبت به تغییر مقاوم هستند.

دومین مرحله تغییر رفتاری مرتبط با سلامت، مرحله تفکر است. در این مرحله شخص به تغییر رفتار در آینده قابل پیش‌بینی فکر می‌کند و در قالب شش ماه آینده مطرح می‌شود. افراد در این مرحله مزایا و موانع رفتار را می‌سنجند و این باعث می‌شود بیشتر در این مرحله بمانند، از این مرحله به عنوان تفکر مزمن یا رفتار تاخیری یاد می‌شود.

مرحله‌ی سوم مرحله‌ی آمادگی است که شخص به برنامه‌ریزی برای تغییر رفتار در آینده نزدیک فکر می‌کند و معمولا ماه آینده را در بر می‌گیرد. افراد در این مرحله برنامه‌هایی برای تغییر دارند و در این راه اقدام کرده‌اند. به عنوان مثال در کلاس‌های مشاوره شرکت کرده‌اند یا نزد پزشک می‌روند. در مرحله‌ی بعدی تغییر رفتار که عمل است، شخص به تغییر معنی‌دار طی شش ماه گذشته اقدام کرده است و اعمال جدید را می‌توان به روشنی در این مرحله مشاهده کرد.

آخرین مرحله همان مرحله‌ی نگهداری است که شخص به حفظ تغییر برای مدت طولانی اقدام کرده است و معمولا در قالب شش ماه یا بیشتر در نظر گرفته می‌شود.

از آنجایی‌که کارشناسان معتقدند ارتباطات و تهیه مواد آموزشی درخصوص آلودگی هوا باید کاملا برای فراگیران کاربردی و آسان باشد، دسته‌بندی در قالب مراحل مختلف این الگو‌ افراد را قادر خواهد ساخت که تهیه مواد آموزشی را با توجه به مراحل به کار برند.

همچنین «مراحل تغییر» اغلب به عنوان شاخص اثرات مداخله استفاده می‌شود و موفقیت افرادی که در برنامه مداخله شرکت داشتند را نشان می‌دهد؛ بدین معنی که حتی اگر به تغییر رفتار نرسیدیم ولی در مرحله‌ی رفتاری تغییر ایجاد شد باز می‌توان انتظار داشت که در آینده تغییر رفتار صورت بگیرد.

بر همین اساس و با توجه به روند روز‌افزون آلودگی هوای تهران و مشکلات آن برای مادر و جنین و نبود شواهدی از مرحله‌ی تغییر رفتاری زنان باردار نسبت به رفتار پیشگیری از مواجهه با آلودگی هوا پژوهشگران کشور مطالعه‌ای با هدف تعیین مراحل تغییر رفتاری زنان باردار مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تهران انجام دادند.

در این پژوهش مقطعی، 200 زن باردار مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تهران سال مورد بررسی قرار گرفتند.

نمونه‌گیری به روش طبقه‌ای انجام شد؛ بدین ترتیب که ابتدا شهر تهران به سه طبقه شمال، جنوب و مرکز تقسیم و سپس از هر طبقه یک مرکز به صورت تصادفی انتخاب شد و نمونه‌ها از افراد واجد شرایط در هر مرکز به صورت تصادفی و متناسب با تعداد مراجعان مرکز انتخاب شدند.

میانگین سنی افراد مورد بررسی در این پژوهش، 26 سال و میانگین سن بارداری آنها نیز 27.9 هفته بود. مرتبه‌ی بارداری 96 نفر از افراد (48 درصد) دو بار بود. همسران 198 نفر از زنان باردار (99 درصد) نیز شاغل بودند و وضعیت مسکن 61 درصد افراد نیز اجاره‌ای رهنی بود.

نتایج این پژوهش نشان داد که از نظر مراحل تغییر رفتار در میان زنان باردار، تقریبا نیمی از جمعیت مورد بررسی در مراحل قبل از عمل (پیش‌ تفکر، تفکر و آمادگی) و نیمی دیگر در مراحل عمل و نگهداری تغییر رفتار مرتبط با سلامتی قرار دارند. از نظر مبدع این الگو افراد قبل از عمل هنوز به ادراک بیشتر بودن منافع نسبت به موانع تغییر رفتار نرسیده‌اند و خودکارآمدی لازم جهت تغییر رفتار را ندارند.

همچنین نتایج این پژوهش حاکیست به‌رغم تبلیغات وسیع رسانه‌های عمومی درباره آلودگی هوای شهر تهران هنوز هم بسیاری از افراد در برابر آثار نامطلوب آلودگی هوا رفتار نادرستی دارند که ممکن است به دلیل بی‌اطلاعی از مضرات آلودگی هوا یا منافع کاهش مواجهه با آلودگی هوا باشد؛ به عبارت دیگر این افراد هنوز به مرحله‌ای نرسیده‌اند که تغییر را ضروری و لازم بدانند.

بر اساس یافته‌های به دست آمده،‌33 درصد افراد این تحقیق در مرحله‌ی نگهداری در تغییر رفتار بودند. این یافته پژوهش می‌تواند هشداری برای دست‌اندرکاران امر سلامت کشور باشد که راهکاری غیر از تبلیغ در رسانه‌های عمومی جهت آموزش درخصوص آلودگی هوا در نظر بگیرند، چراکه به رغم تبلیغات گسترده چندین ساله حدودا فقط یک سوم افراد در مرحله‌ی نگهداری قرار دارند.

از دیگر یافته‌های این مطالعه ارتباط معنی‌دار مراحل تغییر زنان باردار با تحصیلات همسر (و نه با تحصیلات فرد) بود، به طوری که با افزایش تحصیلات همسر، افراد در مراحل تغییر رفتاری بالاتری قرار می‌گرفتند. شاید به این دلیل که مردان تحصیل‌کرده بیشتر از زنان تحصیل‌کرده از رسانه‌های عمومی همچون رادیو استفاده می‌کنند و این اطلاعات را در اختیار همسرانشان قرار می‌دهند.

بر پایه این تحقیق که توسط صدیقه سادات طوافیان و همکاران وی انجام شده، در حال حاضر بیشترین اطلاع‌رسانی درخصوص آلودگی هوا در تهران از طریق رادیو صورت می‌گیرد.

پژوهشگران در این تحقیق تاکید می‌کنند: جنسیت افراد بر درک پیام‌های بهداشتی درخصوص آلودگی هوا مهم است. با توجه به این‌که نیمی از افراد در مرحله‌ی قبل از عمل در تغییر رفتار بودند، چنانچه تغییر رفتار در آنها صورت نگیرد می‌توان در آینده انتظار داشت که در معرض خطر عوارض و بیماری‌های ناشی از مواجهه با آلودگی هوا قرار بگیرند، لذا در برنامه‌ریزی‌های بهداشتی باید این افراد در اولویت قرار بگیرند و مداخلات آموزشی متناسب با نیازهای آنان طراحی شود. از طرف دیگر طبق مفروضات این مدل بازگشت به مراحل قبلی بسیار شایع است.

از دیگر تاکیدهای این پژوهش آن است که آموزش مداوم برای افراد در مرحله‌ی عمل و نگهداری در تغییر رفتار نیز بسیار لازم و ضروری است. نکته‌ی قابل توجه دیگر آن که با بررسی تفاوت میان افراد مراحل عمل و قبل از آن می‌توان به این سوال پاسخ داد که این افراد چه مسیری را پیموده‌اند تا به این مرحله رسیده‌اند، لذا انجام مطالعات کیفی روی این افراد در خصوص ارائه‌ی راهکارهای مناسب در آینده می‌تواند جهت تدوین مداخلات آموزشی برای تغییر مراحل رفتاری و پیشرفت در مرحله‌ی تغییر بسیار موثر باشد.

این تحقیق با اشاره به وجود 24 درصدی افراد در مرحله‌ی آمادگی برای تغییر رفتار، آن را فرصت مناسبی برای آموزش این گروه دانسته و تاکید می‌کند این افراد باید به مرحله‌ی رفتار برسند.

در مجموع، نتایج این مطالعه می‌تواند اطلاعات پایه را جهت طرح‌ریزی مداخلات آموزشی درباره کاهش مواجهه با آلودگی هوا برای گروه‌های حساسی چون زنان باردار در اختیار مسوولان امر سلامت قرار دهد. به علاوه این‌که به مراقبان امر سلامت کمک می‌کند تا مدد جویان خود را بهتر درک کنند و بدانند که مددجویان، خود را نسبت به موضوع در چه جایگاهی می‌بینند تا از این طریق بتوانند مشاوره متناسب را به آنها ارائه کنند.
خبرگزاری دانشجویان ایران (isna.ir)
۲ مرداد ۱۳۹۲ ۱۳:۲۷
اظهار نظر
میانگین امتیاز کاربران: 0.0  (0 رای)

امتیاز :
 
نام فرستنده :
پست الکترونیک :  
نظر : *
   
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500  

  
    

خبر #UTF8 از ۱۰ خبر

خبر #UTF8 از ۱۰ خبر
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به بوم سا می باشد.